Ngày 01/10 hằng năm là Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia (Innovation Day). Hưởng ứng Ngày hội năm nay, Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị các bộ, ngành, địa phương, tổ chức, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học chủ động tổ chức hoạt động phù hợp, để đổi mới sáng tạo hiện diện rõ hơn trong sản xuất, kinh doanh và đời sống.

Nếu như triển lãm là nơi công nghệ được giới thiệu, thì các cuộc gặp giữa doanh nghiệp, nhóm nghiên cứu và nhà đầu tư sẽ mở ra cơ hội để công nghệ được sử dụng. Đây là một trong những trọng tâm của Ngày hội năm 2026, tăng kết nối giữa bên có giải pháp và bên có nhu cầu, giữa kết quả nghiên cứu và thị trường.

Tổng Bí thư Tô Lâm và các đại biểu tham quan Triển lãm quốc tế Đổi mới sáng tạo 2025 tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2025.

 Mở thêm cơ hội ứng dụng, chuyển giao công nghệ

Các hoạt động hưởng ứng được khuyến khích giới thiệu công nghệ mới, công nghệ tiên tiến đã được chuyển giao, làm chủ hoặc có tiềm năng thương mại hóa. Cùng với sản phẩm và giải pháp chuyển đổi số, những mô hình ứng dụng thành công, kết quả nghiên cứu có khả năng giải quyết nhu cầu thực tế của doanh nghiệp cũng sẽ được đưa đến các triển lãm, chương trình trình diễn công nghệ.

Từ đó, doanh nghiệp có thể tìm kiếm giải pháp cho hoạt động sản xuất, kinh doanh; viện nghiên cứu và trường đại học có cơ hội giới thiệu kết quả nghiên cứu tới đơn vị sử dụng. Các tổ chức trung gian, quỹ đầu tư và nhà đầu tư trong, ngoài nước tham gia kết nối, góp phần tạo nguồn lực để tiếp tục hoàn thiện và đưa công nghệ ra thị trường.

Bên cạnh triển lãm, Bộ Khoa học và Công nghệ khuyến khích các đơn vị tổ chức hội nghị, hội thảo, diễn đàn để trao đổi những vấn đề đặt ra trong quá trình đổi mới công nghệ: từ cơ chế, chính sách, huy động nguồn lực đến sở hữu trí tuệ, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Các chương trình đào tạo, tập huấn, tư vấn về quản trị đổi mới sáng tạo và huy động vốn cũng có thể được triển khai theo nhu cầu của từng nhóm tham gia.

Ngày hội đồng thời là dịp để các địa phương, cơ quan, doanh nghiệp phát động phong trào sáng kiến, tổ chức cuộc thi ý tưởng, chương trình cải tiến kỹ thuật và tôn vinh những mô hình hiệu quả. Những hoạt động trải nghiệm công nghệ, tham quan phòng thí nghiệm, trung tâm đổi mới sáng tạo hoặc không gian đổi mới sáng tạo mở sẽ giúp học sinh, sinh viên và người dân tiếp cận gần hơn với các thành quả khoa học, công nghệ.

Công ty CT UAV giới thiệu sản phẩm tại Triển lãm quốc tế Đổi mới sáng tạo 2025.

 Công bố chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương năm 2026

Tại Hà Nội, chuỗi hoạt động trọng tâm dự kiến diễn ra trong tuần cao điểm từ ngày 25/9 đến 5/10/2026. Điểm nhấn là Lễ chào mừng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026, dự kiến tổ chức ngày 4/10 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia.

Trong khuôn khổ buổi lễ, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến công bố Báo cáo thường niên về đổi mới sáng tạo 2026, Bộ Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 và trao giải Cuộc thi “Sáng kiến khoa học” năm 2026.

Chuỗi sự kiện còn có Diễn đàn Tương lai khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Diễn đàn đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng; và Diễn đàn Đổi mới sáng tạo các nước tiểu vùng sông Mê Công (GMS Innovation Forum).

Triển lãm công nghệ, đổi mới sáng tạo quốc gia 2026 (Vietnam InnoShow 2026) dự kiến tạo không gian giới thiệu công nghệ, sản phẩm, giải pháp đổi mới sáng tạo. Cùng với các hoạt động kết nối, xúc tiến chuyển giao công nghệ, triển lãm là cơ hội để doanh nghiệp, nhà đầu tư, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp khởi nghiệp tìm kiếm đối tác, đưa những ý tưởng và kết quả nghiên cứu tiến gần hơn tới ứng dụng thực tế.

Thay vì phải tập trung tại một địa điểm hay tham dự một buổi phổ biến pháp luật, cán bộ, viên chức Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) có thể sử dụng điện thoại hoặc máy tính để tham gia Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật”.

Ngày 28/8/2026, VNNIC thông báo triển khai cuộc thi tới viên chức, người lao động của Trung tâm theo Kế hoạch của Bộ KH&CN; người dự thi truy cập Cổng Pháp luật quốc gia và làm bài hoàn toàn trực tuyến.

Trước đó một ngày, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) cũng phát động cuộc thi tới toàn thể cán bộ, giảng viên, viên chức, người lao động, học viên và sinh viên. Học viện xác định đây không chỉ là hoạt động hưởng ứng mà còn nhằm tạo thói quen chủ động học tập, tìm hiểu và chấp hành pháp luật.

Tại Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, thông điệp được đặt ra là chủ động tìm hiểu Hiến pháp, pháp luật, chung tay xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật. Đơn vị cũng phổ biến những nội dung của cuộc thi tới cán bộ, công chức, viên chức, người lao động.

Những hoạt động tại các đơn vị cho thấy cuộc thi đang được đưa từ kế hoạch chung của Bộ tới từng nhóm cán bộ, viên chức và người học.

Từ tuyên truyền pháp luật đến chủ động tìm hiểu

Việc tổ chức cuộc thi trực tuyến năm nay tiếp nối chuỗi hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật được ngành khoa học và công nghệ duy trì trong những năm gần đây.

Năm 2024, kế hoạch hưởng ứng Ngày Pháp luật của Bộ KH&CN đã xác định một trong những thông điệp trọng tâm là cán bộ, công chức, viên chức và người lao động ngành khoa học và công nghệ cần chủ động tìm hiểu, gương mẫu tuân theo Hiến pháp và pháp luật. Hoạt động tuyên truyền không chỉ diễn ra tại Bộ mà còn được phối hợp triển khai tại một số địa phương, viện và trường.

Đến năm 2025, hoạt động được mở rộng trong bối cảnh Bộ KH&CN sau hợp nhất. Theo Vụ Pháp chế, Bộ đã hướng dẫn các đơn vị trực thuộc chủ động lựa chọn hình thức hưởng ứng phù hợp; tại trụ sở Bộ, thông tin về Ngày Pháp luật được thể hiện qua băng rôn, bảng điện tử, poster trên Cổng thông tin điện tử. Nhiều đơn vị đồng thời lồng ghép tuyên truyền pháp luật trong hội nghị và hoạt động chuyên môn.

Cuộc thi năm 2026 đưa cách tiếp cận này thêm một bước lên môi trường số.

Theo Kế hoạch của Bộ KH&CN ban hành ngày 23/8, cuộc thi được triển khai trong toàn Bộ, hướng tới cán bộ, công chức, viên chức, người lao động cùng học sinh, sinh viên tại các cơ sở đào tạo thuộc Bộ.

Điểm khác biệt là người tham gia không chỉ tiếp nhận thông tin mà trực tiếp trả lời câu hỏi để kiểm tra kiến thức của mình.

Nội dung cũng gần với công việc của ngành công nghệ. Bên cạnh Hiến pháp và quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân, câu hỏi có các vấn đề về chuyển đổi số, định danh và xác thực điện tử, dịch vụ công trực tuyến, bảo vệ dữ liệu cá nhân, giao dịch điện tử, trí tuệ nhân tạo, tài sản số và những vấn đề pháp lý mới trên môi trường số.

Với một kỹ sư Internet, chuyên viên chuyển đổi số hay sinh viên công nghệ, đây đều là những vấn đề có thể gặp trong công việc và học tập, thay vì kiến thức pháp luật xa rời chuyên môn.

Thêm một cách học pháp luật trong môi trường số

Việc sử dụng nền tảng trực tuyến cho phổ biến pháp luật không phải cách làm mới hoàn toàn với ngành KH&CN.

Cổng thông tin điện tử Bộ từng phản ánh nhiều mô hình sử dụng công nghệ để đưa kiến thức pháp luật tới người dân. Chẳng hạn, cuộc thi trực tuyến về định danh điện tử và dịch vụ công trực tuyến tại Quảng Ngãi năm 2024 thu hút gần 58.000 bài dự thi sau hai tháng. Một cuộc thi trực tuyến tìm hiểu Luật Đất đai năm 2024 được Cổng Bộ phản ánh cũng ghi nhận 17.072 tài khoản đăng ký và 26.685 lượt thi.

Những con số này không phải thành tích riêng của Bộ KH&CN, nhưng cho thấy hiệu quả của hình thức phổ biến kiến thức pháp luật bằng công nghệ mà ngành đang thúc đẩy.

Năm nay, cách làm đó được áp dụng trực tiếp với cán bộ và người học trong Bộ.

Một cuộc thi không thể thay thế toàn bộ hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật. Nhưng mỗi câu hỏi có thể khiến người dự thi tìm lại một điều khoản, đọc thêm một quy định hoặc nhận ra một vấn đề mình chưa hiểu đầy đủ.

Với một ngành đang trực tiếp tham gia xây dựng thể chế cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hiểu luật không chỉ để làm đúng, mà còn là điều kiện để tham mưu, tổ chức thực hiện chính sách tốt hơn.

Cuộc thi kéo dài đến ngày 3/10/2026. Từ VNNIC, PTIT đến các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ, mỗi lượt tham gia đang góp phần biến việc tìm hiểu pháp luật từ một hoạt động tuyên truyền thành thói quen chủ động của cán bộ, viên chức và người học ngành KH&CN.

Ngày 23/9/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Tọa đàm chia sẻ kinh nghiệm về chuyển đổi số với đoàn Cơ quan Công nghệ Chính phủ Singapore (GovTech Singapore) do ông Goh Wei Boon, Tổng Giám đốc GovTech, làm Trưởng đoàn.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới của chuyển đổi số quốc gia. Yêu cầu hiện nay không còn dừng ở số hóa quy trình hay xây dựng thêm các hệ thống thông tin, mà phải tạo ra thay đổi trong phương thức quản trị, tổ chức vận hành và cung cấp dịch vụ của cơ quan nhà nước.

Quá trình này đòi hỏi chuyển từ các hệ thống riêng lẻ sang các nền tảng dùng chung, từ cung cấp dịch vụ công theo yêu cầu sang các dịch vụ số ngày càng chủ động, thông minh và lấy người dân làm trung tâm. Đây cũng là những vấn đề Việt Nam cần tiếp tục nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình phát triển Chính phủ số.

Thứ trưởng đề nghị các đơn vị tập trung trao đổi những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn chuyển đổi số, nhất là quản lý kiến trúc số quốc gia, quản trị nền tảng dùng chung, đầu tư, mua sắm công nghệ và phát triển dịch vụ công trực tuyến thế hệ mới.

Theo Thứ trưởng, kiến trúc số phải thực sự trở thành công cụ quản trị đầu tư và kết nối các hệ thống; các nền tảng dùng chung cần được tổ chức theo hướng tăng khả năng sử dụng, tái sử dụng, hạn chế phân tán và đầu tư trùng lặp. Cơ chế đầu tư, mua sắm cũng phải theo kịp tốc độ phát triển của điện toán đám mây, phần mềm, dữ liệu và AI, đồng thời bảo đảm hiệu quả, minh bạch.

Đối với dịch vụ công trực tuyến, cần chuyển từ số hóa thủ tục sang thiết kế dịch vụ dựa trên dữ liệu và hành trình người dùng, từng bước tiến tới cung cấp dịch vụ chủ động. Thứ trưởng đề nghị, thông qua Tọa đàm, hai bên làm rõ những kinh nghiệm có thể tham khảo, những vấn đề có thể tiếp tục nghiên cứu và các nội dung hợp tác cụ thể trong thời gian tới.

Từ những vấn đề được đặt ra, Cục Chuyển đổi số quốc gia và GovTech Singapore tập trung trao đổi về cách tổ chức Chính phủ số, quản trị các nền tảng dùng chung, đầu tư công nghệ, xây dựng năng lực công nghệ trong khu vực công, chia sẻ dữ liệu và ứng dụng AI.

Một trong những nội dung được thảo luận là cách phân định giữa các hệ thống cần tổ chức tập trung ở cấp quốc gia và các hệ thống thuộc phạm vi chủ động của từng bộ, ngành.

GovTech cho biết Singapore tập trung phát triển một số hệ thống có tính chất nền tảng, trong khi các hệ thống nghiệp vụ có thể do từng cơ quan tự xây dựng hoặc thuê ngoài. Tuy nhiên, dù lựa chọn mô hình nào, cơ quan nhà nước vẫn phải duy trì đủ năng lực kỹ thuật để hiểu, quản lý và kiểm soát hệ thống, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào nhà cung cấp.

Hai bên cũng trao đổi về việc chuyển từ quản lý theo từng dự án sang quản trị sản phẩm số theo vòng đời.

Theo kinh nghiệm của GovTech, các sản phẩm số được đánh giá dựa trên mức độ sử dụng, sự hài lòng, chi phí và giá trị thực tế tạo ra. Việc phát triển sản phẩm có sự tham gia từ sớm của đội ngũ quản lý sản phẩm, thiết kế và kỹ sư, qua đó gắn chặt hơn yêu cầu nghiệp vụ với quá trình xây dựng, vận hành và cải tiến hệ thống.

Bên cạnh đó, chia sẻ dữ liệu và ứng dụng AI là những nội dung được hai bên dành nhiều thời gian trao đổi. Các vấn đề được đặt ra gồm cơ chế chia sẻ dữ liệu liên cơ quan, sử dụng hạ tầng đám mây, phân loại và kiểm soát dữ liệu khi đưa vào các hệ thống AI.

GovTech cho biết AI đang được đẩy mạnh trong các quy trình nội bộ nhằm nâng cao năng suất, trong khi các ứng dụng tương tác trực tiếp với người dân được triển khai thận trọng hơn, đi kèm các cơ chế kiểm soát phù hợp.

Việc hoàn tất giai đoạn 2 dừng mạng 2G, cùng tỷ lệ IPv6 đạt 67% và còn 273 thôn lõm sóng cho thấy hạ tầng viễn thông Việt Nam đang chuyển từ mở rộng kết nối sang nâng cao chất lượng và tạo nền tảng cho kinh tế, xã hội số.

Từ tăng tốc độ đến nâng cấp chất lượng hạ tầng viễn thông

Một trong những chỉ dấu rõ nhất về sự phát triển của viễn thông năm 2026 là tốc độ Internet. Tính đến tháng 8/2026, tốc độ băng rộng cố định của Việt Nam đạt 301,48 Mbps, xếp thứ 8/149 quốc gia, vùng lãnh thổ; băng rộng di động đạt 219,93 Mbps, xếp thứ 9/102. Đây là bước tiến đáng kể so với cùng kỳ năm 2025, khi tốc độ băng rộng cố định đạt 250,45 Mbps và băng rộng di động 151,69 Mbps, lần lượt đứng thứ 13 và thứ 18 thế giới.

Như vậy, chỉ sau một năm, tốc độ cố định tăng khoảng 20,4%, còn tốc độ di động tăng tới 45%. Không chỉ tăng về tốc độ, thứ hạng quốc tế cũng được cải thiện mạnh.

Đáng chú ý, tốc độ băng rộng cố định 301,48 Mbps còn cho thấy hiệu quả của quá trình đầu tư vào cáp quang, truyền dẫn và nâng cấp mạng truy nhập. Trong khi đó, tốc độ di động tăng nhanh phản ánh tác động ngày càng rõ của quá trình thương mại hóa 5G.

Nếu tháng 9/2025 Việt Nam mới có hơn 14 triệu thuê bao 5G thì đến tháng 8/2026 con số đã đạt 27,2 triệu, tăng ít nhất khoảng 94%.

5G và IPv6 mở rộng không gian phát triển mới cho viễn thông

Điểm đáng chú ý là sự phát triển của viễn thông năm 2026 không chỉ nằm ở số lượng thuê bao mà đang chuyển mạnh sang chất lượng và năng lực công nghệ của mạng.

27,2 triệu thuê bao 5G tạo ra một lớp hạ tầng mới cho các dịch vụ cần tốc độ cao, độ trễ thấp và khả năng kết nối đồng thời số lượng lớn thiết bị. Đây là điều kiện để mở rộng IoT, nhà máy thông minh, logistics số, y tế từ xa, giáo dục trực tuyến và các ứng dụng AI cần truyền tải dữ liệu lớn.

Bộ KH&CN cũng xác định Internet không còn đơn thuần là hạ tầng kỹ thuật mà đã trở thành hạ tầng của tăng trưởng và phát triển kinh tế – xã hội; IPv6, đặc biệt định hướng IPv6-Only, được xem là nền tảng để mở rộng không gian kết nối cho con người, dữ liệu, thiết bị và các hệ thống thông minh.

Từ mức 65% trong 9 tháng 2025, tỷ lệ sử dụng IPv6 đã tăng lên 67% vào tháng 9/2026, tiếp tục đứng thứ 2 ASEAN và cải thiện vị trí lên thứ 7 toàn cầu.

Cùng với đó, 703.236 tên miền “.vn”, tăng 5,7% so với cùng kỳ, cho thấy sự gia tăng hiện diện trực tuyến của tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân. VNNIC hiện xác định tên miền “.vn” là một thành tố quan trọng của hệ sinh thái Internet quốc gia, phục vụ xây dựng hiện diện trực tuyến tin cậy.

Từ hạ tầng viễn thông đến động lực kinh tế số

Ý nghĩa lớn nhất của những con số trên nằm ở khả năng chuyển hóa hạ tầng thành năng lực kinh tế.

Một đường truyền nhanh hơn giúp doanh nghiệp sử dụng hiệu quả hơn điện toán đám mây, dữ liệu lớn, AI và các nền tảng số. Mạng 5G tạo điều kiện cho doanh nghiệp sản xuất kết nối máy móc theo thời gian thực, trong khi băng rộng cố định tốc độ cao hỗ trợ trung tâm dữ liệu, làm việc từ xa, thương mại điện tử và các dịch vụ số.

Với doanh nghiệp, chất lượng kết nối tốt hơn đồng nghĩa với giảm chi phí giao dịch, mở rộng thị trường và tăng khả năng cung cấp dịch vụ xuyên biên giới. Với nền kinh tế, đó là điều kiện để hình thành các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu và công nghệ.

Dừng 2G: Bước chuyển quan trọng của xã hội số

Một dấu mốc khác của năm 2026 là từ ngày 16/9, các doanh nghiệp viễn thông di động dừng hoàn toàn mạng 2G (trừ khu vực đặc thù như Trường Sa, Hoàng Sa, nhà giàn DK1) để thu hồi băng tần (900MHz, 1800MHz) phục vụ 4G/5G.

Đây không đơn thuần là việc tắt một công nghệ cũ. Về bản chất, đây là quá trình tái phân bổ nguồn lực hạ tầng từ công nghệ có hiệu suất thấp sang các thế hệ mạng mới, đặc biệt là 4G và 5G.

Khi người dùng chuyển sang thiết bị hỗ trợ băng rộng, không gian để phát triển các dịch vụ số cũng được mở rộng. Người dân có thể tiếp cận tốt hơn với dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số, y tế, giáo dục, thương mại điện tử và các nền tảng số khác.

Đồng thời, quá trình này đặt ra yêu cầu bảo đảm tính bao trùm: người cao tuổi, người thu nhập thấp, người ở vùng sâu, vùng xa cần được hỗ trợ để không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi công nghệ.

Bình đẳng trong tiếp cận các cơ hội phát triển số

Một trong những nhiệm vụ còn lại của ngành viễn thông là hoàn thiện tính phổ cập của hạ tầng. Sau nhiều năm đầu tư, đến nay còn 273 thôn lõm sóng cần tiếp tục phủ sóng.

Con số này nhỏ hơn đáng kể so với quy mô “lõm sóng” từng tồn tại trước đây, nhưng lại là nhóm khó xử lý nhất, thường gắn với địa hình phức tạp, dân cư phân tán hoặc thiếu hạ tầng điện. Vì vậy, việc hoàn thành phủ sóng các khu vực này có ý nghĩa không chỉ về viễn thông mà còn về bình đẳng trong tiếp cận các cơ hội phát triển số.

Hạ tầng số đang trở thành hạ tầng thiết yếu

Nhìn tổng thể, 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy viễn thông Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới: không chỉ mở rộng kết nối mà nâng cấp chất lượng, chuyển đổi công nghệ và tăng khả năng phục vụ nền kinh tế số.

Tốc độ Internet nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới, thuê bao 5G tăng nhanh, IPv6 tiếp tục mở rộng, tên miền quốc gia tăng trưởng và 2G được dừng trên toàn quốc là những dấu mốc của quá trình hiện đại hóa hạ tầng.

Tuy nhiên, thước đo cuối cùng không chỉ là thứ hạng tốc độ. Giá trị lớn hơn nằm ở việc biến năng lực kết nối thành năng suất, dịch vụ số, mô hình kinh doanh mới và cơ hội tiếp cận bình đẳng hơn cho người dân.

Vì vậy, giai đoạn tiếp theo của ngành viễn thông sẽ không chỉ là “nhanh hơn”, mà phải là “thông minh hơn, an toàn hơn, phổ cập hơn và tạo ra nhiều giá trị kinh tế – xã hội hơn”. Đây chính là bước chuyển từ hạ tầng viễn thông sang hạ tầng số phục vụ tăng trưởng.

Chiều 15/9/2026, tại Trường PTDTBT TH&THCS Sơn Tây Hạ, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Công an xã Sơn Tây Hạ và nhà trường tổ chức tuyên truyền, trang bị kỹ năng sử dụng Internet, mạng xã hội an toàn cho học sinh. Hoạt động được triển khai hưởng ứng Chiến dịch “TinAI? – Kiểm trước tin sau”, đồng thời kết hợp chương trình “Trung thu cho em”.

Trong bối cảnh Internet, mạng xã hội và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo ngày càng hiện diện sâu rộng trong học tập, giải trí và giao tiếp, học sinh cũng phải đối mặt với nhiều nguy cơ như tin giả, thông tin xấu độc, giả mạo tài khoản, lừa đảo trực tuyến hay đánh cắp thông tin cá nhân. Vì vậy, việc trang bị kỹ năng nhận diện, kiểm chứng thông tin và tự bảo vệ trên môi trường số đang trở thành yêu cầu ngày càng cần thiết.

Tại chương trình, Thiếu tá Nguyễn Tiến Quân, cán bộ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Quảng Ngãi, trực tiếp trao đổi với học sinh về các nguy cơ thường gặp trên không gian mạng. Các em được hướng dẫn cách nhận biết đường link lạ, tài khoản giả mạo, những yêu cầu bất thường về cung cấp thông tin cá nhân; đồng thời lưu ý không tùy tiện chia sẻ mật khẩu, mã xác thực hoặc hình ảnh riêng tư.

Thông qua các tình huống gần gũi với đời sống, chương trình hướng học sinh hình thành thói quen kiểm tra nguồn tin trước khi tin và chia sẻ, thận trọng với những nội dung chưa được kiểm chứng, đồng thời chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ của gia đình, nhà trường và cơ quan chức năng khi gặp tình huống không an toàn.

Đây cũng là nội dung trọng tâm của Chiến dịch “TinAI? – Kiểm trước tin sau”, được triển khai nhằm nâng cao khả năng nhận diện, kiểm chứng thông tin và phòng, chống tin giả trong cộng đồng, nhất là khi công nghệ AI đang làm thay đổi nhanh chóng cách thông tin được tạo ra và lan truyền.

Bên cạnh hoạt động tuyên truyền, chương trình “Trung thu cho em” tổ chức nhiều hoạt động giao lưu, trò chơi, múa lân, phá cỗ và trao gần 400 suất quà cho học sinh. Việc kết hợp giáo dục kỹ năng số với các hoạt động dành cho thiếu nhi góp phần đưa kiến thức an toàn mạng đến với học sinh vùng cao theo cách gần gũi, dễ tiếp nhận.

Qua hoạt động, kiến thức và kỹ năng an toàn số tiếp tục được đưa đến gần hơn với học sinh tại địa bàn vùng cao, góp phần hình thành khả năng tự bảo vệ, sử dụng Internet và mạng xã hội an toàn, văn minh, có trách nhiệm.

Theo UN E-Government Survey 2024, Việt Nam đã tăng 15 bậc, vươn lên vị trí 71/193 quốc gia, lần đầu tiên bước vào nhóm có Chỉ số Phát triển Chính phủ điện tử (EGDI) ở mức rất cao. Tuy nhiên, khoảng cách 21 bậc để vào Top 50 không thể thu hẹp bằng tư duy cũ như mua sắm máy chủ phân tán hay đơn thuần đưa ứng dụng lên Cloud. Bài toán đặt ra là phải kết nối dữ liệu, năng lực tính toán AI và các nền tảng dùng chung trong một kiến trúc thống nhất.

Cloud First: Từ hạ tầng theo dự án sang kiến trúc dùng chung

Quyết định 1266/QĐ-TTg ngày 14/7/2026 phê duyệt Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số² giai đoạn 2026-2030 đặt yêu cầu hạ tầng số phải trở thành “hạ tầng thiết yếu, hạ tầng chiến lược của quốc gia”, là nền tảng cho dữ liệu, AI, chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Đối với khu vực công, hạ tầng số được định hướng phát triển thống nhất, linh hoạt, có khả năng mở rộng từ Trung ương tới địa phương.

Quyết định 1425/QĐ-TTg ngày 29/7/2026 về Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, phiên bản 1.0³, đóng vai trò như bản thiết kế kỹ thuật cho Chiến lược chuyển đổi số. Các thành phần dùng chung quốc gia được thiết kế theo bốn lớp: hạ tầng số và an ninh mạng; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; kênh tương tác và đo lường hiệu quả. Trong đó, hạ tầng số là lớp nền cho toàn bộ kiến trúc. Văn bản ghi rõ nguyên tắc “ưu tiên sử dụng hạ tầng, nền tảng điện toán đám mây (Cloud First)” và “ưu tiên dùng chung” hạ tầng số đã có thay vì đầu tư phân tán.

Cloud không còn là lựa chọn công nghệ của từng dự án riêng lẻ mà trở thành nguyên tắc thiết kế ở cấp quốc gia, đi cùng với phân cấp, phân quyền: Trung ương xây dựng, vận hành các nền tảng dùng chung; địa phương kết nối vào. Các bộ, ngành, địa phương có 6 tháng kể từ thời điểm ban hành để hoàn thành khung kiến trúc số, chậm nhất vào cuối tháng 1/2027.

Nguyên tắc này cũng làm thay đổi mô hình chi tiêu: thay vì đầu tư mua sắm máy chủ theo từng dự án, cơ quan nhà nước chuyển dần sang thuê dịch vụ hạ tầng, trả theo mức sử dụng, triển khai ứng dụng nhanh hơn và không phải gánh toàn bộ vòng đời thiết bị.

Trung tâm dữ liệu quốc gia vận hành từ giữa năm 2026, nơi Cổng Dịch vụ công quốc gia đã chuyển về từ tháng 5/2026; các hệ thống gắn với cơ sở dữ liệu quốc gia dùng chung sẽ lần lượt hội tụ. Phần còn lại của nhu cầu, bao gồm ứng dụng nghiệp vụ từng ngành, môi trường phát triển – kiểm thử, sao lưu và dự phòng thảm họa, cùng năng lực tính toán AI, là không gian của đám mây dịch vụ theo đúng phân vai của Khung kiến trúc.

Khi AI trở thành tiêu chí, Cloud phải bổ sung năng lực tính toán tăng tốc

Chiến lược chuyển đổi số đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% cơ sở dữ liệu dùng chung cấp quốc gia, bộ, ngành và địa phương được chuẩn hóa, kết nối, phân quyền và sẵn sàng khai thác cho AI. Đồng thời, 100% Trung tâm điều hành thông minh (IOC) cấp tỉnh phải tích hợp AI để phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định.

“Sẵn sàng cho AI” không thể đạt được nếu chỉ dừng ở thuật toán hay mua sắm thêm GPU. Báo cáo của KPMG ghi nhận 48% tổ chức dịch vụ công toàn cầu kỳ vọng triển khai AI ở quy mô vận hành (production) trong vòng 12 tháng, nhưng 43% thừa nhận gặp trở ngại lớn khi mở rộng từ thử nghiệm sang thực tế.⁴ Với khu vực công, rào cản nằm ở khả năng phân quyền dữ liệu, hạ tầng mạng, mức độ an toàn thông tin và năng lực cấp phát tài nguyên tính toán tức thời.

Để giải bài toán hạ tầng cho AI quy mô lớn, ngày 28/8/2026, Chính phủ đã ban hành Quyết định 1671/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về Trí tuệ nhân tạo đến năm 2030.⁵ Văn kiện này chính thức tách hạ tầng AI thành một trụ cột chiến lược riêng biệt, bao gồm Cloud, Hybrid/Multi-cloud cho AI, Edge AI và Trung tâm dữ liệu AI, đi kèm Nền tảng điều phối năng lực tính toán quốc gia.

Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng năng lực hạ tầng tính toán AI do Nhà nước, doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam đạt khoảng 560 EFLOPS BF16 hoặc 1.100 EFLOPS FP8, với tổng công suất điện khoảng 500 MW.

Nội dung Chiến lược Trí tuệ nhân tạo mở rộng yêu cầu đối với hạ tầng Cloud: bên cạnh tài nguyên tính toán phổ thông, hệ thống phải có khả năng tính toán hiệu năng cao (HPC), tích hợp GPU theo nhu cầu. Định hướng này đã bắt đầu phản ánh vào các khoản đầu tư trên thị trường của các tập đoàn công nghệ.

Đơn cử, tháng 4/2024, FPT công bố kế hoạch đầu tư 200 triệu USD xây dựng AI Factory hợp tác cùng NVIDIA, trang bị hàng nghìn GPU H100/H200. Đến tháng 3/2026, FPT tiếp tục công bố triển khai NVIDIA HGX B300 cho các tác vụ AI thế hệ mới như reasoning và agentic AI.

Một cụm GPU riêng lẻ chưa tạo thành năng lực AI ở quy mô vận hành. Mô hình AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi tài nguyên tính toán hiệu năng cao được kết nối đồng bộ với dữ liệu, công cụ phát triển và môi trường vận hành an toàn.

Chủ quyền Cloud được cụ thể hóa theo mức độ nhạy cảm của dữ liệu

Một yêu cầu xuyên suốt Quyết định 1266 là tự chủ công nghệ, chủ quyền số, chủ quyền dữ liệu và an ninh dữ liệu.

Trong khu vực công tại châu Á, yêu cầu về chủ quyền hạ tầng đám mây đang chuyển từ những khái niệm chung sang các quy định cụ thể theo mức độ nhạy cảm của dữ liệu. Hàn Quốc yêu cầu nhà cung cấp đám mây phục vụ khu vực công thông qua chương trình đánh giá bảo mật CSAP, với yêu cầu lưu trữ trong nước và mã hóa tùy theo cấp độ hệ thống.²

Malaysia cho phép dữ liệu công khai sử dụng đám mây công cộng (public cloud), trong khi dữ liệu hạn chế (Restricted) được định hướng sang đám mây riêng (private cloud) hoặc đám mây chủ quyền (sovereign cloud). Với dữ liệu mật (Confidential), chính sách yêu cầu lưu trữ trong vùng đám mây chủ quyền (sovereign cloud zone) đặt tại Malaysia.³

Tại Việt Nam, Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số yêu cầu huy động nguồn lực doanh nghiệp và thúc đẩy hợp tác công – tư (PPP) trong phát triển hạ tầng tính toán chuyên dụng, nhưng phải đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn, an ninh, chủ quyền dữ liệu và khả năng kết nối, chia sẻ, dùng chung.

Một số doanh nghiệp công nghệ đã bắt đầu đầu tư theo hướng kết hợp các lớp năng lực này. Theo FPT Cloud, nền tảng của doanh nghiệp đã được Bộ Công an thẩm định, phê duyệt đáp ứng yêu cầu an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 cho nền tảng Cloud phục vụ chính phủ điện tử. Bên cạnh đó, hệ thống đáp ứng bộ tiêu chí an ninh mạng và tuân thủ tiêu chuẩn TCVN 14423:2026 cùng Quyết định số 8297/QĐ-BCA-A05, bao gồm an toàn mạng, máy chủ, ứng dụng, dữ liệu, giám sát và ứng phó sự cố. Hạ tầng số Make in Viet Nam của FPT đồng thời là nền tảng vận hành dịch vụ công của một số ban, ngành, cơ quan chính phủ.

Hạ tầng số chủ quyền quốc gia cần được đánh giá bằng những tiêu chí có thể đo đếm và kiểm chứng, từ mức độ an toàn, khả năng kiểm soát truy cập đến năng lực giám sát, ứng phó sự cố và duy trì hoạt động, thay vì chỉ dựa vào vị trí đặt máy chủ hay nguồn gốc nhà cung cấp.

Khoảng cách từ vị trí 71 đến Top 50 EGDI toàn cầu không thể thu hẹp nếu chỉ dựa vào quy mô hạ tầng kỹ thuật. Bản chất EGDI được cấu thành từ ba trụ cột: Hạ tầng viễn thông (TII), Dịch vụ trực tuyến (OSI) và Vốn con người (HCI).

Ba quyết định chiến lược vừa qua đã chính thức đưa Cloud và AI từ vị trí công cụ hỗ trợ trở thành nền móng của kiến trúc quốc gia số. Thách thức lớn nhất trong giai đoạn 2026-2030 là năng lực chuyển hóa từ bản vẽ kiến trúc sang trải nghiệm thực tế của người dân trên từng dịch vụ công.

Quá trình tắt sóng mạng 2G đã được chuẩn bị từ năm 2024

Đây không chỉ là dấu mốc khép lại một thế hệ công nghệ di động mà còn mở ra cơ hội tái phân bổ tài nguyên tần số, nâng cao chất lượng mạng 4G, 5G và thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ điện thoại cơ bản sang các thiết bị số thông minh.

Khép lại hành trình hơn 30 năm của mạng 2G

Ngày 15/9/2026 đánh dấu thời điểm Việt Nam hoàn tất quá trình dừng công nghệ di động 2G. Theo lộ trình được công bố, hệ thống thông tin di động GSM (2G) được sử dụng đến hết ngày 15/9/2026, ngoại trừ một số khu vực đặc thù như quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa và nhà giàn DK.

Trên thực tế, quá trình này đã được chuẩn bị từ năm 2024. Từ ngày 16/9/2024, các nhà mạng đã ngừng cung cấp dịch vụ cho thiết bị đầu cuối chỉ hỗ trợ 2G, trong khi mạng 2G tiếp tục được duy trì trong giai đoạn chuyển tiếp để xử lý những trường hợp còn phụ thuộc vào hạ tầng GSM.

Như vậy, ngày 15/9/2026 không phải là thời điểm Việt Nam “bất ngờ” tắt 2G. Đây là bước cuối cùng của một lộ trình kéo dài gần hai năm, tạo khoảng thời gian cần thiết để người dân thay đổi thiết bị, nhà mạng mở rộng vùng phủ 4G và hệ sinh thái dịch vụ từng bước chuyển sang công nghệ mới.

Sau hơn ba thập kỷ, 2G đã hoàn thành vai trò lịch sử của mình. Công nghệ từng đưa điện thoại di động trở thành phương tiện liên lạc phổ biến giờ đây không còn phù hợp với nhu cầu kết nối của nền kinh tế số.

Không chỉ là tắt mạng, mà là tái sử dụng “tài sản” tần số

Lợi ích lớn nhất của việc dừng 2G nằm ở khả năng giải phóng và sử dụng hiệu quả hơn tài nguyên tần số vô tuyến.

Các băng tần 900 MHz và 1800 MHz vốn được sử dụng cho GSM sẽ được quy hoạch lại cho hệ thống thông tin di động mặt đất công cộng IMT. Từ ngày 16/9/2026, băng tần 890-915 MHz và 935-960 MHz được quy hoạch lại, chia thành các khối để phục vụ hệ thống thông tin di động hiện đại.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu dữ liệu di động ngày càng tăng. Khi người dùng chuyển từ thoại, SMS sang video, mạng xã hội, thương mại điện tử, ngân hàng số, dịch vụ công trực tuyến và các ứng dụng thời gian thực, giá trị của phổ tần không còn nằm ở việc duy trì một công nghệ cũ mà ở khả năng cung cấp dung lượng dữ liệu lớn hơn với chất lượng tốt hơn.

Nói cách khác, tắt 2G không đơn thuần là “bớt đi một mạng di động”, mà là chuyển nguồn lực từ công nghệ đã hoàn thành sứ mệnh sang những công nghệ có khả năng tạo ra giá trị lớn hơn.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng xác định việc dừng hoàn toàn 2G nhằm tận dụng tài nguyên tần số cho các công nghệ hiện đại hơn, cải thiện chất lượng mạng 4G, tối ưu chi phí vận hành và khai thác của doanh nghiệp.

Từ chiếc điện thoại nghe gọi đến “thiết bị đầu cuối” của xã hội số

Một thay đổi quan trọng khác nằm ở chính người sử dụng. Điện thoại 2G chủ yếu đáp ứng nhu cầu nghe, gọi và nhắn tin. Trong khi đó, smartphone 4G/5G trở thành một thiết bị đầu cuối để người dân tiếp cận hệ sinh thái số: định danh điện tử, thanh toán số, ngân hàng trực tuyến, dịch vụ công, thương mại điện tử, giáo dục và y tế từ xa.

Vì vậy, quá trình tắt 2G cũng đồng thời là quá trình mở rộng khả năng tham gia vào xã hội số của người dân. Đây là lý do cơ quan quản lý yêu cầu các doanh nghiệp không chỉ dừng công nghệ cũ mà phải đồng thời bảo đảm vùng phủ 4G thay thế, hỗ trợ người dùng chuyển đổi thiết bị và tăng cường truyền thông tới từng nhóm thuê bao.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra một yêu cầu kỹ thuật mà người dùng cần đặc biệt lưu ý, không phải cứ điện thoại có 4G là chắc chắn gọi thoại được sau khi tắt 2G.

Một số thiết bị 4G nhưng không hỗ trợ hoặc chưa kích hoạt VoLTE có thể gặp vấn đề với cuộc gọi thoại khi mạng 2G không còn. Đây là lý do các nhà mạng đang khuyến nghị người dùng kiểm tra thiết bị, SIM và kích hoạt tính năng VoLTE trước thời điểm 15/9.

Tắt mạng 2G để tiến nhanh hơn, nhưng không để ai bị bỏ lại

Thách thức lớn nhất của quá trình này không nằm ở công nghệ mà ở khả năng bảo đảm một cuộc chuyển đổi đến mọi người dân.

Nhóm người cao tuổi, người ở vùng sâu, vùng xa, người có thu nhập thấp hoặc đang sử dụng điện thoại phổ thông có thể gặp khó khăn hơn khi chuyển sang smartphone. Vì vậy, hỗ trợ đổi thiết bị, gói cước, dữ liệu và hướng dẫn sử dụng có ý nghĩa quan trọng.

Ngay từ lộ trình năm 2024, cơ quan quản lý đã yêu cầu doanh nghiệp triển khai các chương trình hỗ trợ kinh phí mua smartphone 4G hoặc điện thoại phổ thông 4G, xây dựng gói cước hỗ trợ và phát triển vùng phủ 4G thay thế 2G.

Đây cũng là phép thử đối với năng lực hạ tầng của các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam. Khi 2G được tắt, lưu lượng sẽ tiếp tục dịch chuyển lên các mạng hiện đại, đòi hỏi doanh nghiệp tối ưu mạng lưới, bảo đảm vùng phủ, chất lượng thoại VoLTE và dung lượng dữ liệu.

Về dài hạn, việc tắt 2G còn tạo tiền đề để Việt Nam tiếp tục tinh gọn các thế hệ mạng cũ, tập trung nguồn lực cho 4G, 5G và những công nghệ di động tiếp theo. Việt Nam đang chuyển từ bài toán “phủ sóng để có thể liên lạc” sang bài toán “hạ tầng số chất lượng cao để phát triển kinh tế số và xã hội số”.

Vì thế, ngày 15/9/2026 không chỉ là ngày một công nghệ được tắt đi. Đó là thời điểm một phần lịch sử viễn thông Việt Nam khép lại để mở ra một giai đoạn mới, trong đó tài nguyên tần số được khai thác hiệu quả hơn, mạng di động hiện đại hơn và chiếc điện thoại của mỗi người dân ngày càng trở thành cánh cửa, công cụ hiệu quả để bước vào nền kinh tế số.