Cộng hòa Séc lên kế hoạch cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội từ năm 2026

Thủ tướng Séc Andrej Babis

Phó Thủ tướng Séc Havlíček khẳng định, chính phủ nước này đang tích cực đàm phán với các chuyên gia tâm lý, giáo dục và các nhà cung cấp dịch vụ công nghệ nhằm xây dựng một dự luật cụ thể trong năm 2026. Các nền tảng mạng xã hội có thể phải áp dụng công nghệ xác minh tuổi nghiêm ngặt hơn để đảm bảo trẻ dưới 15 tuổi sẽ bị chặn đăng ký tài khoản hoặc truy cập vào các nền tảng trực tuyến.

Ông Havlíček cho biết thêm, Cộng hòa Séc cũng đang cân nhắc cấm hoàn toàn việc sử dụng điện thoại di động cá nhân trong giờ học và giờ nghỉ tại các trường học ngay trong năm 2026. Trong khi đó, một số chính trị gia trong nước bày tỏ quan điểm thận trọng về việc cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội, cho rằng chính phủ cần lưu ý đến thách thức trong việc cân bằng giữa bảo vệ trẻ em và quyền riêng tư, đồng thời đề xuất các biện pháp giáo dục có thể hiệu quả hơn là cấm hoàn toàn.

Ngoài Cộng hòa Séc, nhiều nước châu Âu khác như Tây Ban Nha, Hy Lạp, Anh, Đan Mạch và Slovenia đang xem xét áp dụng các hạn chế tương tự. Trong một diễn biến liên quan, Nghị viện châu Âu cũng đã kêu gọi thiết lập độ tuổi tối thiểu chung để truy cập mạng xã hội, đồng thời cho phép trẻ từ 13 đến 15 tuổi được phép sử dụng nếu có sự đồng ý của phụ huynh.

Theo giới phân tích, đề xuất cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội có thể gặp nhiều thách thức. Chính phủ Cộng hòa Séc sẽ phải giải quyết các vấn đề phức tạp như việc xác minh độ tuổi, giám sát thường xuyên và đảm bảo quyền tiếp cận thông tin công bằng cho người dân.

Trước đó, tiếp bước Australia, Tây Ban Nha đã chính thức trở thành quốc gia đầu tiên tại châu Âu ban hành lệnh cấm triệt để trẻ em dưới 16 tuổi tiếp cận mạng xã hội. Động thái này được coi là lời tuyên chiến mạnh mẽ đối với các gã khổng lồ công nghệ trước thực trạng kỹ thuật số đang bủa vây giới trẻ.

Khi mạng xã hội là một “quốc gia thất bại”

Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Chính phủ Thế giới diễn ra ở Dubai vừa qua, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đã khiến dư luận quốc tế rúng động khi mô tả các nền tảng trực tuyến hiện nay không khác gì một “quốc gia thất bại”.

Theo ông Sanchez, đây là nơi mà luật pháp bị xem nhẹ, tin giả có giá trị hơn sự thật và một nửa người dùng phải đối mặt với ngôn từ thù hận mỗi ngày. “Chúng ta đang đối mặt với một môi trường mà các thuật toán bóp méo đối thoại công khai, còn dữ liệu và hình ảnh cá nhân của chúng ta bị đem ra mua bán một cách ngang nhiên”, Thủ tướng Tây Ban Nha nhấn mạnh.

Quyết định cấm trẻ dưới 16 tuổi không chỉ là một biện pháp hành chính mà còn là một phần trong gói chính sách 5 điểm nhằm thiết lập lại trật tự kỹ thuật số. Chính phủ Tây Ban Nha yêu cầu các nền tảng phải xây dựng những “rào cản thực sự” để xác minh độ tuổi, thay vì chỉ để người dùng tự tích vào các ô khai báo vô thưởng vô phạt như trước đây.

Áp lực từ tệ nạn trực tuyến

Sở dĩ Tây Ban Nha phải quyết liệt hành động là bởi những bằng chứng ngày càng rõ nét về tác động tiêu cực của môi trường số đối với trẻ vị thành niên. Ông Sanchez lo ngại trẻ em đang bị đẩy vào một không gian của “nghiện ngập, lạm dụng, nội dung không lành mạnh và bạo lực”.

Đồng quan điểm này, bà Daisy Greenwell, người đồng sáng lập tổ chức Smartphone Free Childhood (Anh), chia sẻ với CNBC: “Đây là một vấn đề toàn cầu. Các chính phủ khắp nơi đang chịu áp lực nặng nề phải hành động khi bằng chứng về tác hại của mạng xã hội đối với sức khỏe tâm thần trẻ em đã quá rõ ràng. Chúng ta đang thấy một xu hướng chuyển dịch tất yếu”.

Cuộc chiến pháp lý cam go với các “ông lớn” công nghệ

Lệnh cấm của Tây Ban Nha ngay lập tức vấp phải sự phản kháng từ các tập đoàn đa quốc gia. Meta (đơn vị sở hữu Facebook và Instagram) đã bày tỏ quan ngại và cho rằng thay vì cấm đoán cực đoan, chính phủ nên phối hợp với ngành để nâng cao tiêu chuẩn an toàn.

Đại diện Meta đưa ra lập luận: “Các lệnh cấm toàn diện có thể phản tác dụng. Thanh thiếu niên sẽ tìm cách lách luật để truy cập qua các con đường ngầm, nơi thậm chí còn thiếu đi các cơ chế bảo vệ cơ bản của nền tảng chính thống”.

Tuy nhiên, phía Tây Ban Nha đã chuẩn bị sẵn các biện pháp đáp trả cứng rắn. Không chỉ dừng lại ở việc chặn truy cập, chính quyền nước này còn xem xét hình sự hóa hành vi “thao túng thuật toán” và buộc các lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ phải chịu trách nhiệm cá nhân nếu không gỡ bỏ nội dung độc hại.

Hiệu ứng domino khắp châu Âu

Việc Tây Ban Nha chính thức “nổ phát súng” đầu tiên được dự báo sẽ tạo ra hiệu ứng domino trên toàn lục địa già. Hiện tại, Pháp cũng đã thông qua dự luật hạn chế trẻ dưới 15 tuổi tại Hạ viện, trong khi Anh và 5 quốc gia châu Âu khác đang ráo riết thảo luận các bước đi tương tự.

Dù các nền tảng như Reddit đang cố gắng khởi kiện các quy định này (tương tự như cách họ làm tại Australia), nhưng với quyết tâm của Tây Ban Nha, kỷ nguyên tự điều tiết của mạng xã hội dường như đã và đang đi đến hồi kết. Các chính phủ đang lấy lại quyền kiểm soát để bảo vệ thế hệ tương lai trước những rủi ro từ thế giới ảo.