Hoàn thiện hành lang pháp lý vững chắc cho an ninh dữ liệu và định danh điện tử

Trung tướng Nguyễn Minh Đức và Thiếu tướng Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đồng chủ trì Phiên họp (Nguồn: Cổng thông tin điện tử Quốc hội)

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Trung tướng Nguyễn Minh Đức và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Hùng chủ trì phiên họp. Cùng dự có Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại; các đại biểu quốc hội (ĐBQH) hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại; đại diện các Ủy ban của Quốc hội cùng các bộ, ngành liên quan.

Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật An ninh dữ liệu (Nguồn: Cổng thông tin điện tử Quốc hội)

Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật An ninh dữ liệu, thay mặt cơ quan soạn thảo, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho biết, việc xây dựng Luật An ninh dữ liệu nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng và phát triển kinh tế số, theo đó, xác định bảo đảm an ninh dữ liệu là yêu cầu cấp thiết, xuyên suốt quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Về cơ sở thực tiễn, quy mô dữ liệu tại Việt Nam gia tăng nhanh, trong khi việc bảo vệ còn phân tán, thiếu tiêu chuẩn thống nhất. Nhiều hệ thống lưu trữ dữ liệu quan trọng còn phụ thuộc tiêu chuẩn mật mã quốc tế mà Việt Nam chưa hoàn toàn làm chủ, hoặc đặt tại nước ngoài; sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và máy tính lượng tử làm phát sinh rủi ro an ninh mới, trong đó có nguy cơ dữ liệu đã mã hóa bị thu thập trái phép để chờ giải mã trong tương lai. Quy định về an ninh dữ liệu hiện nằm rải rác tại Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15, Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 và một số văn bản khác, chưa có quy định tập trung, thống nhất về bảo vệ dữ liệu xuyên suốt vòng đời, kiểm soát chuyển dữ liệu xuyên biên giới theo mức độ rủi ro và chế tài đủ sức răn đe. Nhiều quốc gia, khu vực như: Trung Quốc, Singapore, Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ… đã ban hành khung pháp luật riêng về an ninh dữ liệu, phân loại dữ liệu theo cấp độ rủi ro; đây là kinh nghiệm được tham khảo có chọn lọc cho việc xây dựng dự thảo Luật.

Dự thảo Luật gồm 06 chương, 25 điều được xây dựng theo tinh thần luật khung. Dự thảo Luật quán triệt nguyên tắc quản lý theo mức độ rủi ro, lấy đó làm căn cứ duy nhất phát sinh nghĩa vụ hành chính. Dự thảo Luật không phát sinh chính sách mới ngoài 06 chính sách đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 246/NQ-CP. Theo Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong tháng 9/2026, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026).

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật An ninh dữ liệu, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thiếu tướng Vũ Huy Khánh cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, đồng thời khắc phục tình trạng phân tán các quy định về bảo vệ an ninh dữ liệu. Nội dung dự thảo cơ bản phù hợp với Hiến pháp năm 2013, bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị tiếp tục thể chế hóa đầy đủ hơn yêu cầu về tự chủ công nghệ, mật mã, hạ tầng dữ liệu; quy định rõ tiêu chí, điều kiện áp dụng các biện pháp hạn chế quyền tự do kinh doanh, bảo đảm không tạo rào cản thương mại trái cam kết quốc tế. Thường trực Ủy ban cũng đề nghị đánh giá kỹ tính khả thi về nguồn nhân lực và lộ trình chuyển đổi mật mã kháng lượng tử; tiếp tục rà soát bố cục dự thảo, bảo đảm các quy định được thể hiện rõ ràng, thuận lợi cho tổ chức thực hiện.

Trình bày Tờ trình dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Đại tá Ngô Như Cường cho biết, dự án Luật nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất về định danh và xác thực điện tử; tạo cơ sở cho việc tạo lập, quản lý, sử dụng danh tính điện tử trong quản lý nhà nước, giao dịch điện tử, phát triển kinh tế số và xã hội số; đồng thời hướng tới định danh thống nhất các thực thể trong môi trường vật lý và điện tử, tạo nền tảng kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin; hoàn thiện cơ chế quản lý tập trung hệ thống định danh và xác thực điện tử quốc gia.

Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó Trưởng Ban Cơ yếu Chính phủ phát biểu tại cuộc họp (Nguồn: Cổng thông tin điện tử Quốc hội)

Tại Phiên họp, về Dự án Luật An ninh dữ liệu Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ đã cơ bản nhất trí với Tờ trình của Chính phủ, đồng thời đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tránh chồng chéo thẩm quyền và lấp đầy các khoảng trống pháp lý. Đồng chí đánh giá Dự án Luật An ninh dữ liệu có ý nghĩa chiến lược nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, nghị quyết của Bộ Chính trị về bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời đánh giá cao Bộ Công an trong quá trình chỉnh lý dự thảo Luật đặc biệt là việc đưa vào các nội dung cốt lõi liên quan đến kỹ thuật mật mã cơ yếu để bảo vệ dữ liệu bí mật nhà nước. Cùng với đó, Thiếu tướng Hồ Văn Hương khẳng định Ban Cơ yếu Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì soạn thảo và các cơ quan của Quốc hội để hoàn thiện dự thảo văn bản, góp phần xây dựng luật vững chắc, bảo vệ tuyệt đối an ninh dữ liệu và chủ quyền số quốc gia.

Ông Phạm Ngọc Hải, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại phát biểu tại cuộc họp ( Nguồn: Đại biểu nhân dân)

Báo cáo thẩm tra dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Phạm Ngọc Hải cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí với tên gọi, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của dự thảo Luật. Việc quy định đối tượng định danh điện tử bao gồm cả thực thể vật chất và đối tượng phi vật chất được đánh giá phù hợp với định hướng phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị nghiên cứu thu hẹp đối tượng; quy định cụ thể danh mục đối tượng bắt buộc, danh mục khuyến khích hoặc giao Chính phủ quy định lộ trình triển khai để bảo đảm tính khả thi. Đồng thời, cần đánh giá đầy đủ tác động đối với hạ tầng công nghệ, chi phí đầu tư và yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh mạng ở cấp độ cao.

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Trung tướng Nguyễn Minh Đức đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện hai dự án Luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, tránh chồng chéo về phạm vi, đối tượng điều chỉnh và chủ thể quản lý nhà nước.

Đối với Luật Định danh và xác thực điện tử, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Trung tướng Nguyễn Minh Đức nhấn mạnh, đây là lĩnh vực quan trọng trong quá trình chuyển đổi số, cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đồng thời bảo đảm nền tảng pháp lý và kỹ thuật thống nhất. Việc định danh không chỉ dừng ở con người mà có thể mở rộng tới tổ chức, tài sản, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và các giao dịch số.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp thu tối đa ý kiến tại phiên họp; những nội dung mới bổ sung phải có căn cứ, đánh giá đầy đủ tính cấp thiết và tác động. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và Thường trực Ủy ban để khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm tiến độ trình Quốc hội cho ý kiến.