Sau hơn 30 năm hiện diện, mạng 2G tại Việt Nam sẽ chính thức dừng phát sóng trên phạm vi toàn quốc từ ngày 15/9/2026.
Quá trình tắt sóng mạng 2G đã được chuẩn bị từ năm 2024
Đây không chỉ là dấu mốc khép lại một thế hệ công nghệ di động mà còn mở ra cơ hội tái phân bổ tài nguyên tần số, nâng cao chất lượng mạng 4G, 5G và thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ điện thoại cơ bản sang các thiết bị số thông minh.
Khép lại hành trình hơn 30 năm của mạng 2G
Ngày 15/9/2026 đánh dấu thời điểm Việt Nam hoàn tất quá trình dừng công nghệ di động 2G. Theo lộ trình được công bố, hệ thống thông tin di động GSM (2G) được sử dụng đến hết ngày 15/9/2026, ngoại trừ một số khu vực đặc thù như quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa và nhà giàn DK.
Trên thực tế, quá trình này đã được chuẩn bị từ năm 2024. Từ ngày 16/9/2024, các nhà mạng đã ngừng cung cấp dịch vụ cho thiết bị đầu cuối chỉ hỗ trợ 2G, trong khi mạng 2G tiếp tục được duy trì trong giai đoạn chuyển tiếp để xử lý những trường hợp còn phụ thuộc vào hạ tầng GSM.
Như vậy, ngày 15/9/2026 không phải là thời điểm Việt Nam “bất ngờ” tắt 2G. Đây là bước cuối cùng của một lộ trình kéo dài gần hai năm, tạo khoảng thời gian cần thiết để người dân thay đổi thiết bị, nhà mạng mở rộng vùng phủ 4G và hệ sinh thái dịch vụ từng bước chuyển sang công nghệ mới.
Sau hơn ba thập kỷ, 2G đã hoàn thành vai trò lịch sử của mình. Công nghệ từng đưa điện thoại di động trở thành phương tiện liên lạc phổ biến giờ đây không còn phù hợp với nhu cầu kết nối của nền kinh tế số.
Không chỉ là tắt mạng, mà là tái sử dụng “tài sản” tần số
Lợi ích lớn nhất của việc dừng 2G nằm ở khả năng giải phóng và sử dụng hiệu quả hơn tài nguyên tần số vô tuyến.
Các băng tần 900 MHz và 1800 MHz vốn được sử dụng cho GSM sẽ được quy hoạch lại cho hệ thống thông tin di động mặt đất công cộng IMT. Từ ngày 16/9/2026, băng tần 890-915 MHz và 935-960 MHz được quy hoạch lại, chia thành các khối để phục vụ hệ thống thông tin di động hiện đại.
Điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu dữ liệu di động ngày càng tăng. Khi người dùng chuyển từ thoại, SMS sang video, mạng xã hội, thương mại điện tử, ngân hàng số, dịch vụ công trực tuyến và các ứng dụng thời gian thực, giá trị của phổ tần không còn nằm ở việc duy trì một công nghệ cũ mà ở khả năng cung cấp dung lượng dữ liệu lớn hơn với chất lượng tốt hơn.
Nói cách khác, tắt 2G không đơn thuần là “bớt đi một mạng di động”, mà là chuyển nguồn lực từ công nghệ đã hoàn thành sứ mệnh sang những công nghệ có khả năng tạo ra giá trị lớn hơn.
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng xác định việc dừng hoàn toàn 2G nhằm tận dụng tài nguyên tần số cho các công nghệ hiện đại hơn, cải thiện chất lượng mạng 4G, tối ưu chi phí vận hành và khai thác của doanh nghiệp.
Từ chiếc điện thoại nghe gọi đến “thiết bị đầu cuối” của xã hội số
Một thay đổi quan trọng khác nằm ở chính người sử dụng. Điện thoại 2G chủ yếu đáp ứng nhu cầu nghe, gọi và nhắn tin. Trong khi đó, smartphone 4G/5G trở thành một thiết bị đầu cuối để người dân tiếp cận hệ sinh thái số: định danh điện tử, thanh toán số, ngân hàng trực tuyến, dịch vụ công, thương mại điện tử, giáo dục và y tế từ xa.
Vì vậy, quá trình tắt 2G cũng đồng thời là quá trình mở rộng khả năng tham gia vào xã hội số của người dân. Đây là lý do cơ quan quản lý yêu cầu các doanh nghiệp không chỉ dừng công nghệ cũ mà phải đồng thời bảo đảm vùng phủ 4G thay thế, hỗ trợ người dùng chuyển đổi thiết bị và tăng cường truyền thông tới từng nhóm thuê bao.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra một yêu cầu kỹ thuật mà người dùng cần đặc biệt lưu ý, không phải cứ điện thoại có 4G là chắc chắn gọi thoại được sau khi tắt 2G.
Một số thiết bị 4G nhưng không hỗ trợ hoặc chưa kích hoạt VoLTE có thể gặp vấn đề với cuộc gọi thoại khi mạng 2G không còn. Đây là lý do các nhà mạng đang khuyến nghị người dùng kiểm tra thiết bị, SIM và kích hoạt tính năng VoLTE trước thời điểm 15/9.
Tắt mạng 2G để tiến nhanh hơn, nhưng không để ai bị bỏ lại
Thách thức lớn nhất của quá trình này không nằm ở công nghệ mà ở khả năng bảo đảm một cuộc chuyển đổi đến mọi người dân.
Nhóm người cao tuổi, người ở vùng sâu, vùng xa, người có thu nhập thấp hoặc đang sử dụng điện thoại phổ thông có thể gặp khó khăn hơn khi chuyển sang smartphone. Vì vậy, hỗ trợ đổi thiết bị, gói cước, dữ liệu và hướng dẫn sử dụng có ý nghĩa quan trọng.
Ngay từ lộ trình năm 2024, cơ quan quản lý đã yêu cầu doanh nghiệp triển khai các chương trình hỗ trợ kinh phí mua smartphone 4G hoặc điện thoại phổ thông 4G, xây dựng gói cước hỗ trợ và phát triển vùng phủ 4G thay thế 2G.
Đây cũng là phép thử đối với năng lực hạ tầng của các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam. Khi 2G được tắt, lưu lượng sẽ tiếp tục dịch chuyển lên các mạng hiện đại, đòi hỏi doanh nghiệp tối ưu mạng lưới, bảo đảm vùng phủ, chất lượng thoại VoLTE và dung lượng dữ liệu.
Về dài hạn, việc tắt 2G còn tạo tiền đề để Việt Nam tiếp tục tinh gọn các thế hệ mạng cũ, tập trung nguồn lực cho 4G, 5G và những công nghệ di động tiếp theo. Việt Nam đang chuyển từ bài toán “phủ sóng để có thể liên lạc” sang bài toán “hạ tầng số chất lượng cao để phát triển kinh tế số và xã hội số”.
Vì thế, ngày 15/9/2026 không chỉ là ngày một công nghệ được tắt đi. Đó là thời điểm một phần lịch sử viễn thông Việt Nam khép lại để mở ra một giai đoạn mới, trong đó tài nguyên tần số được khai thác hiệu quả hơn, mạng di động hiện đại hơn và chiếc điện thoại của mỗi người dân ngày càng trở thành cánh cửa, công cụ hiệu quả để bước vào nền kinh tế số.
