Trào lưu tạo sticker ảnh trẻ em bằng AI, rủi ro đứng sau sự đáng yêu

Những ngày gần đây, mạng xã hội xuất hiện dày đặc trào lưu tạo “sticker AI” từ ảnh trẻ em. Chỉ cần một bức ảnh gốc, các ứng dụng AI có thể biến hóa thành hàng loạt biểu cảm dễ thương: giận dỗi, ngái ngủ, ngơ ngác hay cười tít mắt. Với nhiều phụ huynh, đây là cách lưu giữ khoảnh khắc tuổi thơ rất tiện lợi và thú vị.

Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi đó là rủi ro liên quan trực tiếp đến dữ liệu hình ảnh của trẻ em. Đây cũng là vấn đề đang được nhiều chuyên gia an toàn thông tin và bảo vệ trẻ em trên không gian mạng cảnh báo.
​

“Dấu chân số” vĩnh cửu trên những máy chủ vô danh​

Khi người dùng tải ảnh lên các nền tảng hoặc ứng dụng AI để tạo sticker, dữ liệu không chỉ được xử lý tạm thời. Trong nhiều trường hợp, hình ảnh có thể được lưu trữ trên hệ thống máy chủ của bên thứ ba, nằm ngoài tầm kiểm soát của người dùng.

Điều đáng chú ý là phần lớn người dùng không nắm rõ dữ liệu sẽ được lưu ở đâu, trong bao lâu và được sử dụng vào mục đích gì trong tương lai. Các điều khoản sử dụng thường dài, phức tạp và ít khi được đọc kỹ.

Về mặt an toàn dữ liệu, đây là điểm mù phổ biến: hình ảnh tưởng chừng “đã dùng xong” nhưng thực tế vẫn có thể tồn tại trên hệ thống của nhà cung cấp dịch vụ.​

Khi gương mặt trẻ thơ trở thành “nguyên liệu” của tội phạm công nghệ​

Khi dữ liệu hình ảnh đã tồn tại trên môi trường số, nguy cơ lớn nhất nằm ở khả năng bị tái sử dụng hoặc khai thác ngoài mục đích ban đầu.

Rủi ro lớn nhất của công nghệ AI không nằm ở khả năng tạo ra hình ảnh giả, mà nằm ở việc có thể “vũ khí hóa” dữ liệu đời thường. Nhiều phụ huynh thường cho rằng chỉ những hình ảnh nhạy cảm mới tiềm ẩn nguy cơ, tuy nhiên thực tế cho thấy các hệ thống deepfake có thể hoạt động chỉ với một khuôn mặt rõ nét hoặc biểu cảm tự nhiên được thu thập từ ảnh hoặc bộ sticker AI.

Thông qua các kỹ thuật tổng hợp hình ảnh, khuôn mặt của trẻ có thể bị tách khỏi ngữ cảnh ban đầu và đưa vào các nội dung hình ảnh hoặc video không phù hợp. Những nội dung này ngày càng có độ chân thực cao, khiến việc phân biệt bằng mắt thường trở nên khó khăn. Về dài hạn, chúng có thể tạo ra rủi ro liên quan đến danh dự của trẻ khi trưởng thành. Ngoài ra, các công cụ AI hiện nay còn có khả năng thay đổi hoàn toàn bối cảnh hình ảnh, bao gồm trang phục, môi trường hoặc tình huống xung quanh. Điều này khiến một bức ảnh sinh hoạt bình thường có thể bị biến đổi thành nội dung sai lệch hoàn toàn so với nguyên bản.
​

Song song với deepfake, hiện tượng chiếm đoạt hình ảnh cá nhân cũng đang gia tăng. Hình ảnh trẻ em có thể bị sao chép để tạo tài khoản giả mạo, xây dựng danh tính không có thật nhằm phục vụ các mục đích trục lợi hoặc thao túng tương tác.

Một số đối tượng sử dụng hình ảnh để dựng “gia đình ảo”, từ đó kêu gọi quyên góp hoặc tạo lòng tin giả. Một số khác tạo danh tính ảo để tiếp cận và lừa đảo người dùng, bao gồm cả trẻ em trên môi trường trực tuyến. Một khi hình ảnh đã bị phát tán trên internet, khả năng kiểm soát hoặc thu hồi gần như không còn triệt để. Dữ liệu có thể bị sao chép và phân tán trên nhiều nền tảng khác nhau, hình thành dấu chân số mà chủ thể không nhận thức được ngay từ thời điểm ban đầu.

Một nghiên cứu do UNICEF, ECPAT và INTERPOL thực hiện tại 11 quốc gia* cho thấy ít nhất 1,2 triệu trẻ em cho biết hình ảnh của các em đã bị biến đổi thành deepfake mang nội dung tình dục trong vòng một năm qua. Ở một số quốc gia, con số này đồng nghĩa vơi việc cứ 25 trẻ em thì có một em từng trải qua tình huống này.​

Khuyến nghị dành cho phụ huynh​

Công nghệ chỉ thực sự hữu ích khi được điều khiển bởi sự thấu đáo. Để bảo vệ con trẻ, người dùng hãy thiết lập ngay những nguyên tắc thép:​

Kết luận​

Sự hào hứng trước một trào lưu công nghệ là điều dễ hiểu, nhưng sự an toàn của con trẻ phải luôn là ưu tiên tối thượng. Trước khi bấm nút tải lên, hãy tự hỏi: Liệu vài giây phút vui vẻ trên mạng xã hội có đáng để đánh đổi bằng sự an toàn và quyền riêng tư suốt đời của con hay không?Hãy là những phụ huynh tỉnh táo giữa thời đại số. Ngừng chia sẻ hình ảnh con trẻ qua các bộ lọc AI không rõ nguồn gốc chính là cách người dùng bảo vệ mầm non của mình trước những cạm bẫy vô hình của tương lai.​