Từ ngày 22 đến ngày 28/8/2026, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) phối hợp với Viện Khoa học – Công nghệ mật mã, Ban Cơ yếu Chính phủ tổ chức Trường hè IACR-VIASM về mật mã năm 2026, với sự tài trợ của Hiệp hội Nghiên cứu Mật mã Quốc tế (IACR), Phòng Nghiên cứu Mật mã Tiên tiến (ACR Lab) và Calif (Hoa Kỳ). Quy tụ 150 học viên, nhà nghiên cứu, trong đó có 30 học viên quốc tế đến từ 8 quốc gia, cùng đội ngũ chuyên gia mật mã hàng đầu, Trường hè không chỉ cung cấp những kiến thức chuyên sâu về giao thức mật mã, mật mã lượng tử và kỹ thuật hậu lượng tử, mà còn mở ra một không gian kết nối học thuật, góp phần hình thành thế hệ nghiên cứu trẻ và tăng cường năng lực nghiên cứu mật mã của Việt Nam.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Thiếu tướng, TS. Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ, nhấn mạnh ý nghĩa của sự kiện trong quá trình phát triển nghiên cứu mật mã tại Việt Nam. Theo đồng chí, Trường hè là một diễn đàn quý báu để các nhà nghiên cứu trẻ trong khu vực được trang bị nền tảng lý thuyết vững chắc và tiếp cận những hướng nghiên cứu mới nhất của khoa học mật mã thế giới. Nhìn rộng hơn, đây cũng chính là điều mà một lĩnh vực có tính nền tảng và chiến lược như mật mã cần nhất, không chỉ có những người sử dụng công nghệ, mà phải có những người hiểu được bản chất của công nghệ, có khả năng nghiên cứu, đánh giá, phát triển và tạo ra những hướng tiếp cận mới.
.jpg)
Đồng chí Thiếu tướng, TS. Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ phát biểu khai mạc Trường hè IACR-VIASM về mật mã năm 2026
Từ một Trường hè đến một mạng lưới nghiên cứu mật mã quốc tế
Trong bảy ngày diễn ra Trường hè, khoảng 150 học viên và nhà nghiên cứu cùng làm việc trong một môi trường học thuật quốc tế. 120 người Việt Nam và 30 người nước ngoài đến từ Ấn Độ, Indonesia, Pháp, Malaysia, Trung Quốc, Uzbekistan, Philippines và Canada. Đối tượng chính là sinh viên năm cuối, học viên cao học, nghiên cứu sinh và các nhà nghiên cứu trẻ; toàn bộ chương trình giảng dạy được thực hiện bằng tiếng Anh. Sự hiện diện của các học viên quốc này tế khiến Trường hè không chỉ là một chương trình đào tạo dành cho người học trong nước. Đây còn là môi trường để các nhà nghiên cứu trẻ Việt Nam tiếp xúc trực tiếp với cộng đồng khoa học quốc tế, làm quen với cách đặt vấn đề, phương pháp nghiên cứu và chuẩn mực học thuật đang được sử dụng trong lĩnh vực mật mã.
Đội ngũ giảng viên năm nay gồm sáu chuyên gia đang làm việc tại các cơ sở nghiên cứu và đại học ở Canada, Pháp và Hàn Quốc. Chương trình được xây dựng với 32 giờ học chuyên sâu, gồm ba chủ đề: “Các giao thức mật mã nâng cao”, “Mật mã lượng tử” và “Các khía cạnh toán học của kỹ thuật hậu lượng tử”. Đây đều là những hướng nghiên cứu nằm ở trung tâm của mật mã hiện đại.
Việc ba nội dung này được đặt trong cùng một chương trình cho thấy Trường hè không chạy theo những chủ đề mang tính thời sự đơn lẻ, mà hướng tới việc trang bị cho người học nền tảng để có thể tiếp tục nghiên cứu khi công nghệ thay đổi. Đó cũng là điểm làm nên giá trị khác biệt của đào tạo mật mã.
Một công nghệ có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời, nhưng nền tảng toán học, tư duy mật mã và năng lực nghiên cứu có thể theo nhà khoa học trong suốt sự nghiệp. Vì vậy, điều quan trọng nhất mà Trường hè để lại có thể không phải là một bộ slide hay một khóa học hoàn thành, mà là những câu hỏi nghiên cứu mới được hình thành trong quá trình học tập và trao đổi.
Chính vì vậy, Trường hè đã dành nửa ngày cho các báo cáo ngắn của học viên, tạo điều kiện để người học giới thiệu nghiên cứu đang thực hiện, nhận phản hồi trực tiếp từ giảng viên và đồng nghiệp, đồng thời thảo luận những vấn đề mở có khả năng phát triển thành các hợp tác nghiên cứu trong tương lai. Đây chính là thời điểm người học chuyển từ vị trí tiếp nhận tri thức sang tham gia vào quá trình tạo ra tri thức.
Các đại biểu và học sinh, sinh viên tham dự Trường hè IACR-VIASM về mật mã năm 2026 chụp ảnh lưu niệm
Một bước đi dài hạn cho nghiên cứu mật mã tại Việt Nam
Ý nghĩa của Trường hè càng rõ hơn khi đặt trong những bước phát triển mới của hoạt động nghiên cứu mật mã tại Việt Nam. Tháng 02/2026, Viện Khoa học – Công nghệ Mật mã, Ban Cơ yếu Chính phủ và VIASM đã thành lập Phòng Nghiên cứu chung ACR Lab, với sự hỗ trợ về khoa học của GS. TSKH. Phan Dương Hiệu. Sự kết hợp giữa một cơ sở nghiên cứu toán học, một đơn vị chuyên sâu về mật mã và mạng lưới các nhà khoa học trong nước, quốc tế có thể tạo ra một cấu trúc quan trọng cho nghiên cứu mật mã, toán học cung cấp nền tảng, mật mã định hình bài toán, còn mạng lưới quốc tế mở rộng không gian hợp tác và trao đổi học thuật. Đây là điều đặc biệt cần thiết trong bối cảnh mật mã đang bước vào một giai đoạn thay đổi sâu sắc.
Trong bài phát biểu khai mạc, Thiếu tướng, TS. Hồ Văn Hương nhận định các cường quốc khoa học và công nghệ đang gia tăng ảnh hưởng trong nhiều lĩnh vực trọng yếu; trong đó, mật mã hậu lượng tử đang được đẩy mạnh phát triển và có khả năng định hình lại hệ thống bảo mật thông tin toàn cầu. Vì thế, Việt Nam rất cần được sự hỗ trợ, giúp đỡ của cộng đồng khoa học quốc tế. Nhưng hợp tác quốc tế không có nghĩa là phụ thuộc vào tri thức bên ngoài. Ngược lại, giá trị lâu dài của hợp tác nằm ở việc giúp Việt Nam nâng cao năng lực tự nghiên cứu, từng bước có những nhóm nghiên cứu đủ khả năng tham gia vào các bài toán chung của thế giới.
Chính vì vậy, Thiếu tướng, TS. Hồ Văn Hương kỳ vọng Trường hè sẽ trở thành cầu nối thúc đẩy giao lưu, hợp tác nghiên cứu giữa cộng đồng mật mã Việt Nam với bạn bè quốc tế, đồng thời mong muốn các nhà khoa học tiếp tục đồng hành, hỗ trợ ACR Lab nói riêng và cộng đồng nghiên cứu mật mã trong nước nói chung. Trong một lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh và gắn trực tiếp với an ninh quốc gia, bảo vệ dữ liệu và hạ tầng số, năng lực tự chủ không thể hình thành chỉ bằng việc tiếp nhận hoặc mua sắm công nghệ. Nền tảng của tự chủ phải bắt đầu từ con người, tri thức và khả năng nghiên cứu độc lập.
Trường hè có thể chỉ kéo dài bảy ngày, nhưng một nhà nghiên cứu trẻ được truyền cảm hứng tại đây có thể dành nhiều năm tiếp theo để theo đuổi một bài toán mật mã. Một cuộc trao đổi giữa hai nhà khoa học có thể mở đầu cho một công trình nghiên cứu. Một kết nối được hình thành tại đây có thể trở thành một chương trình hợp tác quốc tế sau này. Trường hè IACR-VIASM năm 2026 vì thế không chỉ đưa tri thức mật mã thế giới đến gần Việt Nam, mà còn tạo thêm những nền tảng để con người, ý tưởng và năng lực nghiên cứu của Việt Nam bước ra gần hơn với cộng đồng mật mã quốc tế.
